Rasizm

„Rozdział o pojęciu rasy jest najbardziej dyskusyjnym w każdej współczesnej książce” pisał Paul Bohannan w periodyku Scientiiic American. Na początku tego rozdziału chętnie się z nim zgadzam. Jako przyczynę podaje on, że żaden czytelnik nie może podchodzić do tego problemu bez uczuciowego zabarwienia, nawet jeśli piszący potrafi przedstawić go bez uprzedzeń. Słowo to ma nieprzyjemny ładunek. Tak samo jak w dobrym towarzystwie dowcipy na temat Żydów są zakazane, chyba że są opowiadane przez nich samych, tak słowo rasa prawie natychmiast kojarzy się z rasizmem, jeśli się tego ostatniego z miejsca nie potępia.

Benito Mussolini powiedział: „Rasa nie jest rzeczywistością, jest uczuciem”. Lancelot Hogben pisał, że genetycy uważają, że antropolodzy wiedzą co to rasa, etnologowie zakładają, że klasyfikacje ras oparte są na genetyce, a politycy wierzą, że ich przesądy potwierdza zarówno genetyka, jak i antropologia. W rzeczywistości wszyscy oni nie posiadają dowodów na swe przekonania. My wszyscy używamy słowa rasa w sposób odpowiadający naszym przesądom i uczuciom. „Ale” jak pisał jeszcze w r. 1848 John Stuart Mili „ze wszystkich wulgarnych sposobów uniknięcia rozważania skutków wpływów społecznych i moralnych na umysł ludzki – najgorszym jest przypisywanie różnorodności w sposobie zachowania się i charakteru przyczynom wrodzonym, naturalnym”. Gdyby mógł on przewidzieć choć częściowo nagonkę, do której doszło w następnym stuleciu, jego Principles oi PoUtical Economy (Zasady Ekonomii Politycznej) zawierałyby znacznie ostrzejsze sformułowania.

Rasizm właściwie zaczął się rozpowszechniać dopiero w XIX wieku. Pierwszy Murzyn przybył do Nowego Świata zaledwie w dwa lata po Kolumbie, ale nie był on niewolnikiem, bardzo wielu Murzynów nigdy nie było niewolnikami, a skojarzeniu pomiędzy pojęciami „niewolnik” i „Murzyn” dała początek agitacja przeciw niewolnictwu. Argumentacja przedstawiona w książce Darwina The Origin oi Species (O pochodzeniu gatunków), opublikowana zaledwie na 4 lata przed Proklamacją Emancypacji w Ameryce, zawierała wyjście dla tych, którzy chcieli uniknąć posiadania wspólnego antropoidalnego przodka: być może ewolucja małpoludów miała miejsce, ale jeśli to prawda, to czarni są bliżsi początkowi rozwoju niż biali. Ten argument jest dzisiaj uważany za prawdziwy przez wielu zwolenników poglądu, że Murzyn afrykański stał się stosunkowo niedawno Homo sapiens. Trzeba dodać nawiasem, że wiele sporów naukowych ha temat rasy nie ma nic wspólnego z rasizmem.

Leave a Reply